De topkam van een gitaar of ander snaarinstrument, in het Engels vaak aangeduid als 'nut', betreft een hard stukje materiaal dat een overgang vormt voor de snaren tussen de kop en de toets. Het trillende gedeelte van de snaar begint bij de topkam en eindigt bij het brugzadel.
Materiaal topkam: (synthetisch) been, NuBone of TUSQ
Topkammen worden van allerlei materialen gemaakt, waarbij onder andere kunststof (Corian), been (bone) en Graph Tech TUSQ of NuBone vaak worden gebruikt. Mocht je gitaar een 'double locking' tremolo-systeem hebben, dan heeft je instrument een zogeheten locking nut. Hierbij zitten je snaren vastgeklemd, voor extra stemvastheid. Het gebruikte materiaal is ook van invloed op de klank. Zo zweren sommigen bij de natuurlijke klank van een benen topkam, maar kiezen anderen weer voor de meer consistente klank van een kunststof uitvoering, of soms zelfs voor messing (brass), voor een warmer geluid. Het een is niet per se beter dan het ander. Het hangt af van je klankvoorkeur.
Topkam kopen: de juiste breedte voor elektrische, klassieke en akoestische western-gitaar
Naast het materiaal is de breedte van groot belang bij het selecteren van de juiste topkam voor je gitaar. Elektrische gitaren hebben meestal een topkam van 42 à 43 millimeter breed, terwijl dit bij een westerngitaar vaak tussen de 43 en 45 millimeter ligt. Klassieke gitaren zijn er in allerlei maten, waarbij de topkambreedte uiteen kan lopen van ongeveer 43 tot 52 millimeter. Vanwege de 'string spacing' (afstand tussen de snaren) is de topkam op een akoestische gitaar dus meestal breder dan op een elektrische gitaar. Meet je eigen instrument altijd nauwkeurig op voordat je een keuze maakt. Overigens zijn topkammen zowel slotted als non-slotted te krijgen: met of zonder groeven. Een exemplaar zonder groeven moet nog ingevijld worden met de juiste snaarafstanden, bij een slotted exemplaar is dit al (deels) voor je gedaan. Mocht je besluiten een nieuwe topkam op je gitaar te zetten, let er dan goed op dat de nieuwe topkam ook echt gaat passen.
Topkam onderhouden of vervangen
De topkam is een essentieel gitaaronderdeel in de stemvastheid van je instrument, omdat de snaren hier doorheen lopen. Wanneer een snaar aanloopt (blijft hangen) in de topkam, zal je instrument lastig zijn te stemmen en ook weer snel ontstemmen, zeker wanneer je een snaar opdrukt. Je kunt ervoor kiezen om je oude kam te smeren met een smeermiddel of grafiet. Ook kun je ervoor kiezen een zelfsmerende topkam op je gitaar te laten zetten. Verder is de topkam niet alleen van invloed op de stemvastheid van je instrument, maar ook op de bespeelbaarheid en de klank. Met een te hoge topkam moet je de snaren te hard indrukken. Dit is niet alleen vermoeiend voor je vingers, maar maakt de noten ook een klein beetje vals. Een te lage topkam zal ervoor zorgen dat open snaren aanlopen en raar klinken. Het installeren van een nieuwe topkam kan lastig zijn, dus mocht je twijfelen, laat de nieuwe topkam dan altijd installeren door een professional. Hulp nodig bij het afstellen, repareren of upgraden van je gitaar? Bekijk de mogelijkheden op onze servicepagina over gitaar afstellen en onderhoud.
Veelgestelde vragen over de topkam
Wat is TUSQ?
TUSQ is een door Graph Tech gepatenteerd materiaal dat met precisie wordt vervaardigd onder hoge druk en hitte. Het is een organisch materiaal dat geen olie of dierlijke bijproducten bevat. Vanwege de manier waarop TUSQ is gemaakt, is het een consistent materiaal met een rijke toon en harmonische inhoud.
Welke topkam heb ik nodig?
Let bij het kiezen van een nieuwe topkam goed op de breedte, de hoogte en het soort materiaal. Daarnaast kun je kiezen voor een ‘slotted’nut met inkepingen of een ‘non-slotted’ nut zonder inkepingen. Er zijn ook blank nuts die je helemaal zelf op maat kunt (laten) maken.
